ความเป็นมา
เมื่อวันที่ ๒๖ ตุลาคม ๒๕๔๙ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาฯ เสด็จแทนพระองค์ ในการเยี่ยมประชาชนที่ประสบปัญหาน้ำท่วม ที่ตำบลบางเจ้าฉ่า อำเภอโพธิ์ทอง จังหวัดอ่างทอง ได้ทอดพระเนตรเห็นความยากลำบากและความเดือดร้อนของครอบครัวเกษตรกรที่ประสบภัยจากน้ำท่วม จึงทรงประทานแนวคิดให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมส่งเสริมการเกษตรเป็นเจ้าภาพหลัก รับแม่ครัวอาสาปฏิบัติงานหน้าที่แม่ครัวว่า “กลุ่มแม่บ้านงานครัวประจำโครงการสายใยรักแห่งครอบครัวฯ” ประกอบอาหารเลี้ยงสำหรับผู้ประสบภัยน้ำท่วมใน ๖ จังหวัด คือ จังหวัดปทุมธานี พระนครศรีอยุธยา สิงห์บุรี อ่างทอง ชัยนาท และจังหวัดสุพรรณบุรี โดยให้รับซื้อผลผลิตการเกษตรเพื่อใช้ในการประกอบอาหารที่สามารถหาได้ในท้องถิ่นหรือบริเวณใกล้เคียง และให้กลุ่มแม่บ้านเป็นผู้ประกอบอาหารที่มีคุณค่า โดยมีกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นหน่วยงานสนับสนุนด้านวิชาการและคำแนะนำที่ถูกต้องตามหลักโภชนาการ มีศาลากลางจังหวัดและเกษตรจังหวัด เป็นหน่วยงานที่ให้การสนับสนุนและช่วยเหลือร่วมกัน และสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามของหน่วยการประกอบอาหารดังกล่าวว่า "ครัวสายใยรักแห่งครอบครัวในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร"
วัตถุประสงค์
๑. เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนด้านอาหาร ในยามที่สังคมประสบวิกฤติหรือในยามที่ประชาชนประสบปัญหาภัยธรรมชาติต่าง ๆ เช่น อุทกภัย แผ่นดินไหว เป็นต้น
๒. เพื่อส่งเสริมให้เกิดการดูแลภาวะโภชนาการที่ถูกต้องแก่สังคมหรือชุมชนที่เดือดร้อน ทั้งนี้ให้เน้นวัตถุดิบที่สามารถหาได้ในท้องถิ่นหรือบริเวณใกล้เคียง
๓. เพื่อส่งเสริมให้มีการจัดซื้อวัตถุดิบที่เป็นผลผลิตจากเกษตรกรหรือกลุ่มเกษตรกร ที่ประสบปัญหาภัยธรรมชาติในพื้นที่หรือในบริเวณชุมชนที่ใกล้เคียงเพื่อก่อให้เกิดรายได้ชดเชยในระหว่างที่อยู่ในภาวะวิกฤติ
๔. เพื่อเปิดโอกาสให้หน่วยงานองค์กร บริษัทต่างๆ และประชาชนทั่วไป มีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาวิกฤติร่วมกัน
พื้นที่ดำเนินการ
๖ จังหวัดนำร่อง ได้แก่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี อ่างทอง ชัยนาท สิงห์บุรี และสุพรรณบุรี
ครัวสายใยรักแห่งครอบครัวฯ
๑. ครัวหลักในพื้นที่ประสบภัยธรรมชาติ ๖ จังหวัด มีแม่ครัวอาสา จำนวน ๒๔๖ คน ผู้ช่วยแม่ครัว ๕๗๒ คน เริ่มประกอบอาหารตั้งแต่วันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๕๔๖ - ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๔๙ รวม ๒๗ วัน มีผู้รับบริการ ๓,๔๐๖ ครัวเรือน จัดทำอาหาร ๙๔,๔๗๒ ชุด และได้ขยายการจัดตั้งครัวเพื่อให้บริการประชาชน ผู้ประสบภัยอุทกภัยให้ทั่วถึงรวม ๒๓ จุด ผู้รับบริการ ๙,๕๓๑ ครัวเรือน รวมประชาชนผู้รับบริการทั้งสิ้น ๑๒,๙๓๕ ครัวเรือน ปริมาณอาหาร ๑๐๔,๑๓๑ ชุด
ผลการดำเนินงาน
ตารางที่ ๑๖ แสดงสมาชิกกลุ่มแม่บ้านงานครัวประจำโครงการสายใยรักแห่งครอบครัว
|
จังหวัด
|
แม่ครัว (คน)
|
ผู้ช่วยแม่ครัว (คน)
|
อาหาร (ชุด)
|
|
อ่างทอง
|
79
|
242
|
20,248
|
|
สิงห์บุรี
|
38
|
31
|
13,068
|
|
พระนครศรีอยุธยา
|
71
|
124
|
4,234
|
|
ชัยนาท
|
5
|
43
|
12,852
|
|
ปทุมธานี
|
18
|
49
|
33,208
|
|
สุพรรณบุรี
|
35
|
83
|
10,962
|
|
รวม
|
246
|
572
|
94,572
|
จากผลการดำเนินงาน “ ครัวสายใยรักแห่งครอบครัวในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ” ใน ๖ จังหวัดที่ประสบภัยน้ำท่วม กรมส่งเสริมการเกษตรได้รับสมัครสมาชิกกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรโครงการสายใยรักแห่งครอบครัว ๗๖ จังหวัด เป็นกลุ่มแม่บ้าน งานครัวประจำโครงการสายใยรักแห่งครอบครัว เพื่อขึ้นทะเบียนเป็นแม่ครัวอาสาหากเกิดภัยพิบัติแม่ครัวอาสาสามารถรวมกันประกอบอาหารเลี้ยงประชาชนที่เดือดร้อน ปัจจุบันมีแม่ครัวอาสา จำนวน ๖๓๖ ราย ผู้ช่วยแม่ครัว จำนวน ๘๔๓ ราย รวมทั้งสิ้น ๑,๔๗๙ ราย จาก ๒๒ จังหวัด (ข้อมูล ณ วันที่ ๒๒ มีนาคม ๒๕๕๐)
๒. ครัวสายใยรักแห่งครอบครัวเลี้ยงประชาชน
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ได้ทรงพิจารณาเห็นว่าในวโรกาสที่เสด็จเยี่ยมประชาชนโครงการต่าง ๆ เช่น โครงการสายใยรักแห่งครอบครัวโครงการฟื้นฟูเพื่อสายใยรักแห่งครอบครัว จะมีประชาชนมารอรับเสด็จเป็นจำนวนมาก จึงทรงมีพระราชดำริให้ตั้งครัวสายใยรักแห่งครอบครัว ประกอบอาหารเลี้ยงประชาชนที่มารอรับเสด็จ มีการดำเนินการตั้งครัวขยายเลี้ยงประชาชนครั้งแรกที่จังหวัดสุพรรณบุรี วันที่ ๒๒ ธันวาคม ๒๕๔๙ ในวโรกาสที่เสด็จเยี่ยมประชาชนตามกิจกรรมฟื้นฟูภายหลังประสบอุทกภัยและที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สิงห์บุรี ชัยนาท ปทุมธานี อ่างทอง กรุงเทพมหานคร และเสด็จเยี่ยมประชาชนในโครงการสายใยรักแห่งครอบครัวจังหวัดนครศรีธรรมราช จังหวัดเชียงใหม่ รวม ๘ ครั้ง
นอกจากนี้ทรงพระราชทานครัวสายใยรักแห่งครอบครัวจัดเลี้ยงอาหารแก่ประชาชนเป็นกรณีพิเศษ ในงานวันเด็กแห่งชาติ ปี ๒๕๕๐ ณ พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี เมื่อวันที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๕๐ จำนวน ๑๐,๐๐๐ ชุด และงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา ปี ๒๕๔๑ และเนื่องในมหามงคลพระชนมพรรษา ๘๐ พรรษา ณ ท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ ๒๐ มกราคม ๒๕๕๐ จำนวน ๑๐,๐๐๐ ชุด
ทั้งนี้ มีการจัดตั้งครัวสายใยรักแห่งครอบครัวเลี้ยงประชาชนทั้งสิ้น ๑๑ ครั้ง บริการอาหาร ๔๙,๙๒๗ ชุด ดังตารางแสดงการบริการอาหารครัวสายใยรักแห่งครอบครัว
ตารางที่ ๑๗ แสดงการบริการครัวสายใยรักแห่งครอบครัว (ครัวขยาย)
|
กิจกรรม/สถานที่
|
วันที่ตั้งครัว
|
อาหารบริการ (ชุด)
|
|
1. โครงการสายใยรักแห่งครอบครัว
|
|
|
|
1.1 โรงเรียนวัดเชิงแตระ อำเภอพระพรหม จังหวัดนครศรีธรรมราช
|
10 มีนาคม 2550
|
7,119
|
|
1.2 ศูนย์ผลิตภัณฑ์และจำหน่ายผลิตภัณฑ์กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร หมู่ 7 ตำบลอินทขิล อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่
|
11 เมษายน 2550
|
1,500
|
|
2. โครงการฟื้นฟูสายใยรักแห่งครอบครัว
|
|
|
|
2.1 วัดสูงสารมทันตาราม หมู่ 2 ตำบลจระเข้ใหญ่ อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี
|
22 ธันวาคม 2549
|
2,410
|
|
2.2 สถานีอนามัย ตำบลบางหลวง อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
|
20 กุมภาพันธ์ 2550
|
2,816
|
|
2.3 วัดแหลมคาง อำเภอบางระจัน จังหวัดสิงห์บุรี
|
24 กุมภาพันธ์ 2550
|
2,910
|
|
2.4 วัดคงคาราม หมู่ที่ 3 ตำบลโพนางคำตก อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท
|
27 กุมภาพันธ์ 2550
|
2,850
|
|
2.5 โรงเรียนวัดป่างิ้ว หมู่ที่ 3 อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี
|
8 มีนาคม 2550
|
2,540
|
|
กิจกรรม/สถานที่
|
วันที่ตั้งครัว
|
อาหารบริการ (ชุด)
|
|
2.6 วัดยางทอง หมู่ที่ 8 ตำบลบางเจ้าฉ่า อำเภอ โพธิ์ทอง จังหวัดอ่างทอง
|
23 มีนาคม 2550
|
2,320
|
|
2.7 ศูนย์พัฒนาเด็กอินดารูลมีนา อำเภอมีนบุรี กรุงเทพมหานคร
|
27 มีนาคม 2550
|
3,462
|
|
3. งานวันเด็กแห่งชาติ ปี 2550 ณ พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติ อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี
|
13 มกราคม 2550
|
12,000
|